محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

230

تحفه خانى ( فارسى )

و آب ازو گرفته اندك عسل و اندكى نمك طعام بايد آميخته آشاميد و زمانى صبر بايد كرد اگر به خود بيرون آيد فبها و الّا دست انداخته بايد قى كرد و يا تخم ترب ده درم و تخم خربوزه نيم‌كوفته پنج درم و تخم شبت و گياه او ده درم در سه رطل آب اين مجموع را بايد جوشيد تا برطلى بازآيد و صافى ساخته اندك نمك طعام و اندك عسل آميخته نيك خلط كرده بايد آشاميد و قى كرد و هرگاه بدين تدابير معده پاك شد متعاقب ده درم گلقند قندى با دانگ و نيم مصطگى آميخته بايد خوردن و اگر بعد از خوردن غثيانى حادث شود و قى متعسر باشد البته اختيار آب گرم با سكنجبين ساده و عسل فوق آنچه خورده شده است بايد كرد و در امر خير اهمال نبايد كرد و حتى الامكان سعى باجابت قى بايد كرد و اگر پر مرغ با روغن كنجد چرب كرده به حلق فرستاده قى كند يمكن كه به سهولت قى شود و از مقيات مجربه بيخ خربزه است كه پنج مثقال در دو پياله آب بجوشند تا نيمه بماند از كرپاس گذرانيده بياشامند به سهولت قى مىشود و گاهى حدوث دوار سبب ضعف و خفقان كه مراد به اين ارتعاش و بريدن دل است مىباشد و سقوط قوت در حين اكثريست همچنانچه ناقهين را حادث مىشود علاج دوار حادث ازين سبب را علاج آن علاج خفقان است و تقويت دل باشربه مقويه مفرحه و بمفرحات مقويه و معاجين مناسبه است و اگر قبض باشد تليين طبيعت بادويه موافقه قلب بايد كرد و در غذا اين قوانين و مراعات مرعى بايد داشت و از اشربه بشربت حماض و ترنج و شربت سيب و اگر حدوث دوار بشركت بعضى اعضاى ديگر باشد علاج آن اعضا بايد كرد تقصير در علاج دوار نيز نبايد كرد و سعى در تقويت سر و دماغ بايد كرد تا بخارات و آفات را به زودى اين اعضا قبول نكند و گاهى حدوث دوار بعضى را بسبب حرارت مزاج